Deelmobiliteit is geen spielerei

Marco de Jong is directeur-eigenaar van Empaction, het langst bestaande parkeeradviesbureau van Nederland. Marco de Jong:“De komende jaren staat bijna iedere Nederlandse stad voor een opgave om relatief veel woningen, vooral binnenstedelijk, te moeten bouwen met daarbij de ambitie de stad ‘leefbaar’ te houden.

Bij deze lastige puzzel van de verdichtingsopgave in (hoog)stedelijk gebied is het de vraag welke positie deelmobiliteit gaat innemen. Daarbij zien we dat beleid en visie zich de laatste jaren sterk hebben ontwikkeld en dat we nu belangrijke stappen moeten zetten naar de fase van implementatie en techniek en het daarvoor inrichten van je gemeente.”

N!D

De Jong is als projectleider betrokken bij het Nationaal Samenwerkingsprogramma Natuurlijk!Deelmobiliteit (N!D). In dit programma werken 40 partners –gemeenten, regio’s, provincies en het Rijk– samen om knelpunten weg te nemen in de groei van deelmobiliteit naar een volwaardig en betrouwbaar onderdeel van het vervoerssysteem. “Het N!D heeft als doel om binnen vijf jaar het aanbod en het gebruik van deelmobiliteit te vervijfvoudigen.” Om dat te bereiken, moeten gemeenten meer de regierol pakken en samenwerken met andere partijen, zoals projectontwikkelaars, aanbieders van deelmobiliteit, bewoners en eindgebruikers. “Om ze daarbij te helpen hebben we binnen het N!D project ‘instrumenten en knoppen’, uitgezocht welke instrumenten (vergunningen, concessie, DAEB, etc.) je kunt inzetten om je verschillende doelen op deelmobiliteit te behalen. Ook zorgt het N!D ervoor dat er een uniforme vraag van gemeenten richting de markt ontstaat. Denk daarbij aan het publiceren van modelteksten voor verschillende vergunningen en contractvormen. ”

Andere rol Empaction

Sebastiaan Dommeck vult aan: “Gemeenten zijn de afgelopen jaren van een regulerende stand naar een stimulerende en samenwerkende stand gegaan. Daarbij hoort een regierol. De uitdaging daarbij is nu hoe ze zich moeten organiseren om initiatieven rond deelmobiliteit te begeleiden en te ondersteunen. Maken ze er 0,5 FTE voor vrij of moeten ze deelmobiliteit zien als een programma dat gekoppeld wordt aan andere opgaves zoals nieuwbouw, de autoluwe binnenstad en gebrek aan openbare ruimte?

De zoektocht naar een antwoord op die vraag betekent dat we als Empaction in 2026 een andere rol krijgen: niet meer alleen het neerzetten van een strategische visie, want dat hebben de gemeenten waar het speelt inmiddels wel. In plaats daarvan houden we ons nu ook bezig met het organiseren van de implementatie en de techniek van deelmobiliteit en de mensen die daarbij horen zodat de gemeente meters kan maken.” De Jong: “Pas als de implementatie en techniek goed georganiseerd zijn, heb je een fundament dat nodig is voor de laatste fase: een goede uitvoering en governance in de praktijk van deelmobiliteit.”

Vergelijking met parkeerwereld

Dommeck maakt een vergelijking met de parkeerwereld, waarin Empaction al decennialang actief is. “De fases die we daar al hebben doorlopen – planvorming/strategie, het organiseren van implementatie en techniek en als laatst de uitvoering – doorlopen we nu bij deelmobiliteit.”

Empaction ondersteunt inmiddels meerdere grote gemeenten – waaronder Nijmegen, Tilburg en Zwolle – bij het vormgeven van hun deelmobiliteitsstrategie. De Jong: “Voor een goede organisatie van deelmobiliteit heb je een breed palet aan competenties nodig: van beleid en juridische kennis tot inkoop, financiën, stedenbouw, parkeren, uitvoering, governance en handhaving. Alleen dan kun je als gemeente effectief inspelen op uitdagingen zoals het verlenen van concessies of vergunningen en het ontwikkelen van mobiliteitshubs.” Dommeck vult aan: “Pas wanneer je als gemeente de organisatie van deelmobiliteit goed hebt ingericht, kun je de potentiële besparing in onder meer CO₂-uitstoot en publieke ruimte ten volle benutten.”

Aanpak

Empaction adviseert gemeenten allereerst om de financiën en de juiste mensen met mandaat goed te regelen. De Jong: “Zorg dat deelmobiliteit in je begroting komt en stel mensen aan, projectmatig en/of vast. Wij adviseren vervolgens bij het opzetten van de organisatie, gecombineerd met inhoudelijk advies en kunnen desgewenst een programmamanager of (onderliggende) projectmanager leveren. Daarnaast adviseren we gemeenten om ook intern mensen klaar te zetten. Door medewerkers in het begin te betrekken bij implementatie en techniek, en later bij uitvoering, wordt de organisatie van deelmobiliteit robuust en structureel ingebed. Zo groeit het initiatief van een project uit tot een volwaardig programma. Deelmobiliteit is dan geen spielerei meer, maar wordt echt een volwaardig onderdeel van je stedelijk vervoer.”